ActuaCoronaEen interview met de makers van COVID-19 Alert, één van de corona-apps.

8 april 2020
https://ministryofprivacy.eu/wp-content/uploads/2020/04/Schermafbeelding-2020-04-08-om-13.22.39-1280x725.png
Dit interview werd afgenomen met Wouter Van Hecke, één van de initiatiefnemers van COVID-19 Alert. Het is één van de Corona-applicaties die dingen naar de goedkeuring van de overheid. We vinden het belangrijk als privacywaakhond om op neutrale wijze inzichten te brengen over technologie om de Coronacrisis te bestrijden. We interviewen de komende dagen en weken ook zoveel mogelijk de ontwikkelaars achter de andere applicaties en websites. Belangrijk: dit interview is geen steun of ‘endorsement’ aan een applicatie. Als privacywaakhond reserveren wij elke mogelijke kritiek op de geuite technologie.
1/ Jullie waren wellicht de eerste in België met een Corona-applicatie: COVID19-ALERT. Kunnen jullie de applicatie en haar technologie kort toelichten?

Wij hebben een applicatie gemaakt die het mogelijk maakt de mensen in te lichten die recent in de nabijheid waren van een positief geteste covid19-patiënt, en dit op volledig anonieme wijze.

De bedoeling is dat iemand die ingelicht wordt dat hij mogelijk besmet is, daar ook naar kan handelen. Enerzijds zorgt hij dat hij zelf op symptomen let bij zichzelf en dus sneller kan laten testen, en anderzijds dat hij intussen geen familie, vrienden of anderen besmet. Zonder een applicatie weet je het gewoonweg niet dat je mogelijk besmet bent, iedereen die je zag de voorbije week kon er kerngezond uitgezien hebben, maar toch konden enkelen ervan besmettelijk zijn.

Intussen kan jij ook zelf vele anderen besmetten als je het niet weet. En de meeste mensen wachten af tot het écht erg is vooraleer ze zich laten testen, de eventuele eerste symptomen – als je die zou hebben – lijken op een griepje of verkoudheid. We vertrouwen in zekere zin wel op de burgerzin dat enerzijds de mensen die positief testen bereid zijn om vrijwillig anoniem te laten weten aan de mensen waarmee ze in contact waren dat ze mogelijk besmettingsgevaar hebben opgelopen. Anderzijds vertrouwen erop dat de mensen die ingelicht worden eventueel besmet te zijn er ook naar zullen handelen.

We waren eigenlijk reeds klaar met de applicatie op 16 maart. We gaan ervan uit dat de meeste mensen vandaag een smartphone bij zich hebben. Na alle technologieën overlopen te hebben met een team van burgerexperten zijn we bij Bluetooth uitgekomen. Bluetooth is de technologie die je gsm bijvoorbeeld met je draadloze oortjes of je auto verbindt. Deze laat toe om te voelen hoe dicht gsm’s van elkaar verwijderd zijn en werkt ook binnenshuis. Er is immers meer besmettingsgevaar binnen muren dan buiten. Combineer je afstand tussen mensen en tijd dat ze in contact waren dan heb je al twee belangrijke parameters van besmettingsrisico.

Iedereen lijkt altijd maar te denken aan GPS maar eigenlijk heb je de geografische locatie waar mensen zich bevinden niet nodig, bovendien werkt GPS niet accuraat genoeg en niet binnenshuis. En wat doe je met mensen die in een flatgebouw wonen op verschillende verdiepingen? Die hebben allemaal dezelfde GPS positie. Of wat doe je met mensen die op een rijdende trein zitten? Bluetooth is volgens ons de beste oplossing op vandaag.

2/ Hoe veilig is die bluetooth-technologie dan? En hoe privacyvriendelijk?

Bluetooth is heel veilig. We maken van de gsm i-beacons, deze krijgen een unique random-ID die gekoppeld is met de applicatie die geïnstalleerd wordt. Het enige wat we bijhouden op de gsm’s zelf is de ID, datum, afstand tussen de twee gsm’s en tijdsduur van contact. Op geen enkele manier is dit ID verbonden met het gsm-nummer, IP-adres, MAC-nummer, … en er kan geen link gelegd worden.

Enkel wanneer iemand positief getest is kan door de dokter of labo gevraagd worden of die persoon bereid is om op anonieme wijze mede te delen dat hij besmet is, bijvoorbeeld door het scannen van een QR-code. Dan krijgen de mensen die recent in dicht contact waren met die persoon een bericht wanneer ze internetverbinding hebben: “U bent recent in contact gekomen met een positief getest persoon”.

Er wordt op geen enkele manier bijgehouden waar de mensen in contact gekomen zijn of waar deze zich nu bevinden. Er wordt geen gebruik gemaakt van GPS technologie. Er wordt ook niet verwittigd of je je real-time in de nabijheid bevindt van een besmet persoon. De technologie werkt perfect, we moeten enkel nog samen met sociologen en ethici optimaliseren welk exact bericht, en welke informatie we zouden sturen. Het bericht moet aanzetten tot voorzichtigheid voor zichzelf en om anderen niet te besmetten, maar mag niet voor extra paniek zorgen. Daarvoor hebben wij een test met Universiteit Antwerpen (Rector Herman Van Goethem) voorzien om deze communicatie te optimaliseren. Op vandaag is de applicatie zo opgebouwd dat alles in handen ligt van de burger, men krijgt enkel een anoniem bericht, de burger handelt ernaar. De app is gebouwd door burgers die evenveel waarde hechten aan volksgezondheid als privacy.

3/ Op De Afspraak zat een vertegenwoordiger van jullie, maar daar werden In The Pocket en UGent genoemd. Hoe zit dat nu precies?

Wij waren niet op De Afspraak op VRT. Dat was trouwens de week dat wij niet mochten communiceren met de pers van de overheid. Het was een advocate van het consortium In the Pocket en Ugent die in de Afspraak zat. We trokken grote ogen toen we de naam van onze groep zagen staan toen de advocate werd voorgesteld en ook toen de meeste vragen van de journalist gingen over Bluetooth. Misschien dacht de VRT dat wij voor hen zaten.

We trokken grote ogen toen we de naam van onze groep zagen staan toen de advocate werd voorgesteld en ook toen de meeste vragen van de journalist gingen over Bluetooth. Misschien dacht de VRT dat wij voor hen zaten.

4/ Wat willen jullie met de code doen? Gaan jullie dit overdragen aan de overheid of een andere partij?

Wij zijn een burgerinitiatief, non-profit en iedereen heeft pro-bono gewerkt. De bedoeling is om dit open source te stellen en te schenken aan gelijk welk land, organisatie zoals WHO of samenleving die dit wil ter indijking van covid-19 nu of andere epidemieën in de toekomst. De bedoeling is wel dat het niet in verkeerde handen komt. We willen niet dat onze basiscode aangepast zou worden en de app toch privacy-intrusief wordt. We zijn wel gecontacteerd geweest door andere landen buiten de EU die vroegen of de applicatie kon aangepast worden om meer data-analyse te kunnen doen.

5/ Wat als de Coronacrisis ‘voorbij’ is, gaan jullie deze applicatie ‘live’ houden?

De bedoeling is dat de applicatie geadopteerd wordt door samenlevingen / landen / organisaties zoals WHO. De app kan gebruikt worden voor nieuwe epidemieën in de toekomst.

Als deze app er zou zijn bij uitbraak van een virus of na een lock-down laat het toe om de virus verspreiding tegen te gaan van zodra die de kop opsteekt omdat mensen zullen geïnformeerd zijn en hopelijk zelf zullen zorgen om anderen niet te besmetten.

Op vandaag weet je niet dat je mogelijk besmet bent en zorg je zelf misschien voor veel nieuwe besmettingen. In de toekomst, als er nog geen vaccin is, is enkel een app of lockdown een oplossing. Testen is ook goed, maar vergeet niet dat testen niet direct werken na besmetting, er moet meestal een incubatieperiode doorlopen zijn.

Bovendien is het niet omdat je nu op vandaag negatief test dat je morgen toch niet kunt besmet geraken. Als er geen vaccin of app is steekt het virus na de lockdown ongetwijfeld opnieuw z’n kop op en zal zich opnieuw onzichtbaar verspreiden in de samenleving en de enige oplossing dan is opnieuw enkele weken lockdown.

Als veel mensen in een samenleving deze applicatie gebruiken zorgt dit voor een gevoel van veiligheid en zekerheid. Men is minder bang van het virus want, ten eerste, hoe vlugger je verwittigd wordt hoe sneller je zelf in behandeling kunt gaan en dus hoe lager het fataliteitsrisico. Ten tweede, men is gerust dat het virus minder doorgegeven wordt omdat mensen zichzelf zullen isoleren om geen familie, vrienden of anderen te besmetten.

De app gaat nooit 100% van de verspreiding kunnen indijken maar elke extra persoon die verwittigd is, is er één extra. Een nieuw verwittigd man (of vrouw) is er in dit geval geen twee waard maar veel meer, je kan een ganse resem aan nieuwe besmettingen voorkomen. Het is wel belangrijk dat de mensen weten dat de app geen 100% garantie biedt dat ze “geen” besmettingsrisico hebben opgelopen. Wanneer de app hen verwittigd hebben ze enkel een bevestigd hoger risico gelopen op besmetting.

6/ Welke maatregelen hebben jullie genomen om de privacy van gebruikers te vrijwaren?

We hebben de data werkelijk beperkt tot het minimum, enkel een ID, afstand en tijd en deze worden enkel op de gsm zelf bewaard. Al deze data is bovendien beveiligd en geëncrypteerd. Enkel wanneer iemand besmet is kan die zelf beslissen om anoniem vrij te geven dat hij besmet is. Als de applicatie wordt verwijderd is er ook niets meer van te vinden, maar wordt je zelf ook niet meer verwittigd mocht je in contact gekomen zijn met een besmet iemand. We vragen niet aan de mensen zich te registeren, we hebben geen GPS nodig, … We kunnen dus op geen enkele manier weten wie zich waar bevindt, wanneer, … Op geen enkele manier is de app privacy-intrusief. De bedoeling is enkel om in te lichten dat mensen mogelijks ook besmet kunnen zijn en ze geadviseerd worden daarnaar te handelen. Enerzijds symptomen checken bij zichzelf, laten testen, eventueel laten behandelen maar vooral hopelijk zorgen dat de verwittigde mensen anderen (familie, vrienden, anderen) intussen niet besmetten.

7/ Welke add-ons zijn mogelijk? Zal de applicatie en haar technologie kunnen veranderen? Zijn jullie bijvoorbeeld van plan om ook GPS-signalen te gebruiken, zoals sommige van jullie ‘concurrenten’?

Wij hebben geen concurrenten in dit geval, het is een maatschappelijk project. Het beste project moet gewoon geïmplementeerd worden in de samenleving. Nadat we de bluetooth applicatie gemaakt hadden, en na spreken met epidemiologen hebben we nog een aantal add-ons voorzien die zouden kunnen geïntegreerd worden maar die eigenlijk niet strikt nodig zijn, ze geven enkel extra inzichten aan de medische sector over de epidemie. GPS zou kunnen gebruikt worden voor het in kaart brengen geografisch van het virus maar daar zijn wij zelf eigenlijk niet voor omdat dit meer privacy-intrusief is. In ieder geval moét een gebruiker zelf voor zo een add-on toestemming geven. We hebben wel een zelf-analyse tool geïntegreerd op basis van WHO vragenlijsten om je eigen risico van besmetting in te schatten. Het is heel gemakkelijk om add-ons toe te voegen als er suggesties of duidelijk behoeftes zijn.

8/ Waarom hebben jullie deze technologie gemaakt? Als burgerinitiatief zit hier geen model achter?

Nee, ik voelde mij betrokken bij de Corona-crisis in Azië, heb toen naar vrienden van mij in Hong Kong, China, Taiwan, Singapore maskers en vitaminen opgestuurd. Toen de crisis ook overkwam naar Italië, zat men te zoeken op een manuele manier naar Patiënt 1 en 0. 

Dat is toch heel inefficiënt, vragen aan een zieke persoon waar hij geweest is en met wie hij contact heeft gehad, dat moest toch efficiënter kunnen met technologie? Ik sprak toen over het idee met mijn technologiepartner en die zei, wij kunnen dat perfect maken, we hebben de skills ervoor en kennen nog extra ontwikkelaars die zullen willen meewerken. Deze keer moesten we onze skills ter beschikking stellen van de samenleving. We hebben de app met 16 Europeanen ontwikkeld op 3 dagen tijd, intussen zijn we uitgegroeid tot een 30-tal medewerkers uit verschillende disciplines.

9/ Op wat wachten jullie om uit te rollen?

De applicatie heeft vooral nut als veel mensen deze gebruiken in een bepaalde regio. Vandaar dat vooral overheidscommunicatie belangrijk zal zijn. Bovendien laat de App Store enkel toe dat overheden, universiteiten of gezondheidsinstellingen applicaties lanceren in verband met Covid19. We wachten op de overheid, EU of organisatie zoals bijvoorbeeld de WHO om de app te adopteren.

10/ Moeten we niet eerder naar een Europese applicatie en framework gaan, zoals PEPP-PT?

Wij dachten en zijn eigenlijk niet louter Belgisch, het is een app die overal in de wereld toepasbaar is en perfect schaalbaar is. Het virus kent geen grenzen en komt meestal ergens vanuit het buitenland. Het zou toch interessant zijn te weten als een Italiaan die op bezoek was in België en later positief getest wordt in Italië dat we ook in België verwittigd worden van zijn besmetting?

We zijn begonnen met de Europese Commissie te contacteren op 1 maart. Deze vroegen of de Belgische overheid bereid was om mee te gaan in het verhaal. Daarop heb ik de Belgische overheid gecontacteerd maar pas later antwoord gehad toen de taskforce werd opgericht. De Europese Commissie staat heel erg achter het initiatief en ze hadden twee weken geleden al graag een test gezien in België. We hebben contacten op het hoogste niveau.

De Europese Commissie kan echter enkel een adviserende rol innemen naar de lidstaten over deze kwestie. Intussen zijn we in concrete gesprekken met landen in Europa (Spanje, Italië, Polen), Latijns Amerika, Midden-Oosten en Zuid-oost Azië.

Wouter Van Hecke. 

Noot van de redactie:

Dit interview werd afgenomen met Wouter Van Hecke, één van de initiatiefnemers van COVID-19 Alert, één van de applicaties die dingen naar de goedkeuring van de overheid. We vinden het belangrijk als privacywaakhond om op deze neutrale wijze inzichten te brengen over technologie om de Coronacrisis te bestrijden. We interviewen de komende dagen en weken ook zoveel mogelijk de ontwikkelaars achter de andere applicaties en websites. Belangrijk: dit interview is geen steun of ‘endorsement’ aan een applicatie, als privacywaakhond reserveren wij elke mogelijke kritiek op de geuite technologie.

In het geval van COVID-19 Alert, hebben de technische mensen in onze board enkele aanbevelingen gedaan, zoals het integreren van ‘ephemeral UUID’ in plaats van een ‘statische UUID’. De ontwikkelaars achter COVID-19 Alert hebben zich voorgenomen om dit alsnog te implementeren.

Ministry of Privacy

https://ministryofprivacy.eu/wp-content/uploads/2020/01/logo-web.png
Neem je privacy terug in handen
Contact
Private Stichting
Nr. 0716.922.347
+32 9 320 00 34